Алматы қаласындағы Д. Қонаев музейі ұлы тұлғаның 90 жылдық мерейтойына орай 2002 жылдың ақпан айында ашылды. 2022 жылы музейдің толық жаңғыртудан өтуі келушілер санын бұрынғыдан да арттыра түсті. «Қонаев дәуірі» деп аталған жаңа реэкспозиция ұлы тұлғаның «Ақиқаттан аттауға болмайды» атты еңбегі негізінде жасалып, тарихи шындықты заманауи форматта ұсынды.
Музей кеңістігі бүгінгі талаптарға сай толық ақпарат беруге бейімделіп, сенсорлы қондырғылар, электронды жүйелер, қысқаметражды деректі фильмдер мен ретро көгілдір экрандар арқылы Қонаевқа етене жақын серіктерінің естеліктерін үш тілде көру және тыңдау мүмкіндігі бар. Сонымен қатар QR-кодтармен жабдықталған дыбыстық аудиогид жүйесінің енгізілуі музейді жас ұрпақ үшін тартымды әрі интерактивті рухани ортаға айналдырды.
Музейдің бірінші қабатында хронологиялық жүйемен ұсынылған экспозициялар келушілерді Қонаевтың өмір жолымен таныстырады. Онда отбасы мен ата-анасына қатысты деректер, балалық шағы мен студенттік кезеңі, қарапайым еңбек сатыларынан басталған қызмет жолы және ірі қоғам қайраткері ретінде кемелдену тарихы мол мағлұматпен қамтылып, тың архивтік деректермен үнемі толықтырылып отырады. Ал музейдің екінші қабаты Дінмұхамед Қонаевтың халықаралық деңгейдегі беделін айқындайтын бірегей жәдігерлермен ерекшеленеді. Мұнда шетел мемлекеттерінің басшылары, қоғам және әскери қайраткерлер сыйға тартқан қару-жарақтар топтамасы қойылған.
Мұндағы әрбір жәдігер – өзіндік тағдыры мен тарихи жүгін арқалаған құнды дерек көзі. Олар ұлы тұлғаның халықаралық беделі мен замана көшіндегі айрықша орнын айғақтайтын үнсіз шежіре іспетті. Халықтың ерекше назарын аударған экспонаттардың бірі – Алматы қаласындағы бұрынғы Үкімет үйінде, қазіргі Қазақстан-Британ техникалық университетінде тұрған Дінмұхамед Ахметұлының жұмыс үстелі. Сол үстелдің басында қызметтегі кезіндегідей гиперреалистік бейнесі тұр, көрерменді сол дәуірдің рухымен баурап, ұлы тұлғаның мемлекеттік шешімдер қабылдаған сәттерін көз алдыңа әкеледі. Бұл экспонат музейге келген әрбір адамға тарихи шындықты сездірумен қатар, мемлекет қызметіндегі жауапкершілік пен кемеңгерлік рухын терең түсінуге мүмкіндік береді.
2012 жылдың 12 қаңтарында Д.Қонаевтың мемориалдық пәтер-музейінің ашылуы үлкен жаңалық болды. Тұтынған заттары сол қалпында сақталған. Музей қорындағы сегіз мыңнан астам жәдігер халық назарына ұсынылады. Онда Қонаев басшылық жасаған уақыттағы Қазақстанда жаңа зауыттар мен фабрикалар, көптеген оқу орны ашылғаны белгілі. Сол кезеңдегі партиялық көзқарастың қатаңдығы басым болса да, елін көркейтіп, Алматы қаласында ірі және көз тартар ғимараттар бой көтерді. Мысалы, «Медеу» мұз айдыны, «Қазақстан» қонақүйі, Республика сарайы, Көктөбе, Неке сарайы, жапондық үлгіде салынған Оқушылар сарайы, Цирк, Арасан моншасы, алғашқы әуежай, орталықтағы Көкбазар, ҚазМУ қалашығы және қазіргі Қонаев қаласы, Қапшағай су-электр стансасын атауға болады. Әрбір салынған ғимараттың өз тарихы бар.
Қорыта келсек, музей ашылғаннан бергі 24 жылдың ішінде қоғам қайраткері Д.Қонаевтың жүріп өткен жолы мен атқарған ұлы еңбектерін өскелең ұрпаққа насихаттау арқылы, оның әлі де ашылмаған қырларын танып-білу, болашаққа жаңа рухани бағыт ұсыну – біз үшін маңызды әрі абыройлы міндет. Қонаевтың тарихтағы орны мен халыққа сіңірген еңбегі жастардың санасында мәңгілік қалатыны сөзсіз.
Құралай ҚОЖАХАНОВА,
Алматыдағы Д.Қонаев музейінің
ғылыми қызметкері
