Бүгін «Әділетті және Прогрессивті Қазақстанның Халықтық Конституциясы үшін!» жалпыұлттық коалициясы мүшелері Абай облысының жұртшылығымен кездесті. Кездесу барысында Мемлекеттік кеңесші Ерлан Карин Президенттің Егемендік және Тәуелсіздік сөздерін неліктен бас әріппен жазатынына тоқталып өтті.
«Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы түрлі құжаттармен жұмыс істегенде, өзінің сөйлейтін сөздерінде Егемендік және Тәуелсіздік ұғымдарын әрдайым бас әріппен жазады. Өйткені, Президент қоғамдық санада бұл сөздердің ерекше құндылық ретінде орныққанын қалайды. Ата Заңның жаңа мәтінінде де осы ұстаным сақталды. Неге?! Себебі, бұлар қоғамдық санада қасиетті және қастерлі ұғымдар болып бекітілу үшін. Әсіресе, жастардың санасында. Бұл мағынасы жағынан маңызды әрекет», – деді Ерлан Қарин.
Мемлекеттік кеңесшінің айтуынша, жаңа Конституцияда бұл терминдердің жиі қолданылуы оның мемлекеттілікті күшейтудегі рөлін айқындайды. Атап айтқанда, 1995 жылы қабылданған Ата Заңда «Егемендік» сөзі 3 жерде кездеседі. Ал жаңа Конституцияда 6 жерде қолданылған. Сол секілді «Тәуелсіздік» сөзі ескі Ата Заңда небары 1 рет аталса, жаңа Конституцияда 4 жерде қолданылған.
Сондай-ақ, Ерлан Карин бұл ұғымдардың мемлекеттік басқару жүйесіндегі құқықтық орны мен оларды қорғау тетіктеріне баса назар аударды. Оның сөзінше, Егемендік пен Тәуелсіздік Жаңа Конституцияда мемлекет қызметінің ең бірінші негіз құраушы қағидаты ретінде бекітілді.
«Жаңа Ата Заңның «Конституциялық құрылыс негіздері» деп аталатын І-бөлімінің 3-бабында Қазақстан Республикасы қызметінің негіз құраушы қағидаты – «Егемендік пен Тәуелсіздікті қорғау» деп анық жазылған. Яғни, Егемендік пен Тәуелсіздікті дамыту немесе нығайту деп емес, қорғау деп айқын көрсетілген. Бұл ұғымды да Жаңа Конституцияға Мемлекет басшысының өзі енгізді», – деп нақтылады ол.
Сөз соңында Мемлекеттік кеңесші Тәуелсіздік пен аумақтық тұтастық мәселелерінің мызғымастығына және бұл құндылықтардың ешқашан талқыланбайтын норма екеніне тоқталды.
«Бұған қоса, Жаңа Конституциядағы 2-баптың 2-тармағында жазылғандай, «Қазақстан Республикасының Егемендігі оның бүкіл аумағын қамтиды. Мемлекет өз аумағының тұтастығын, қол сұғылмауын, бөлінбеуін қамтамасыз етеді». Сонымен қатар, «Қазақстан Республикасының Егемендігі, Тәуелсіздігі, унитарлығы, аумақтық тұтастығы мен басқару үлгісі өзгермейді». Бұл туралы жаңа Ата Заңның 2-бабының 7-тармағында нақты жазылған. Яғни, Егемендік, Тәуелсіздік, Аумақтық тұтастық қоғамда мәселе ретінде ешқашан талқыланбайды. Тіпті, референдумға да шығарылмайды. Мемлекет басшысы 2021 жылы өз мақаласында жазғандай, «Тәуелсіздік бәрінен қымбат». Енді бұл сөз біздің күнделікті өмірде ұстанатын ұранымыз және Ата Заңымыздағы маңызды норма болып бекітілді», – деп түйіндеді Ерлан Қарин.
