Жол қозғалысы қауіпсіздігі – қоғамдағы тәртіп пен азаматтардың өмір сүру сапасын айқындайтын маңызды көрсеткіштердің бірі. Күн сайын мыңдаған адам жолға шығып, қоғамдық көлікпен қатынайды, жеке автокөлігін жүргізеді немесе жаяу жүргінші ретінде қозғалысқа қатысады. Сондықтан жолдағы әрбір әрекет тек жеке адамның емес, өзге адамдардың да өмірі мен денсаулығына тікелей әсер етеді. Осыған байланысты жол қозғалысы ережелерін сақтау – заң талабы ғана емес, адам өміріне деген құрметтің айқын көрінісі.
Жол-көлік оқиғаларының басым бөлігі қарапайым қауіпсіздік талаптарының сақталмауынан орын алады. Жылдамдықты шамадан тыс арттыру, қарсы қозғалыс жолағына шығу, мас күйінде көлік басқару, қауіпсіздік белдігін тақпау немесе көлік жүргізу кезінде ұялы телефон пайдалану секілді әрекеттер ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін. Мұндай жағдайларда бір ғана қателік бірнеше адамның тағдырын өзгертіп жіберетінін ұмытпау қажет. Жол қозғалысына қатысушылардың барлығы заң алдында тең. Көлік жүргізушісі де, жаяу жүргінші де, велосипедші де белгіленген талаптарды орындауға міндетті. Жүргізуші жол белгілеріне, бағдаршам талаптарына және жылдамдық режиміне жауапкершілікпен қараса, жаяу жүргінші арнайы өткелдерді пайдаланып, жолды белгіленген жерден кесіп өткен жағдайда ғана ортақ қауіпсіздік қамтамасыз етіледі. Қауіпсіз жол қозғалысы өзара құрмет пен тәртіпке негізделеді.
Балалардың жолдағы қауіпсіздігі ерекше назар аударуды талап етеді. Жасөспірімдерге жол жүру ережелерін кішкентай кезінен үйрету – ата-ананың ғана емес, білім беру ұйымдарының да маңызды міндеті. Баланың жолда өзін дұрыс ұстауы көбіне үлкендердің көрсеткен үлгісіне байланысты қалыптасады. Сондықтан ересектердің өздері де жол ережесін сақтап, балаларға дұрыс өнеге көрсетуі қажет. Жыл мезгілдерінің ауысуы да жол қозғалысына әсер етеді. Жаңбырлы немесе тұманды күндері, қыс мезгілінде көлік жүргізушілерінің қырағылығы арта түсуі тиіс. Мұндай уақытта жылдамдықты төмендетіп, арақашықтықты сақтау және көліктің техникалық жағдайына ерекше көңіл бөлу жол-көлік оқиғаларының алдын алуға мүмкіндік береді.
Құқық қорғау органдары жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытында тұрақты түрде профилактикалық жұмыстар жүргізіп келеді. Рейдтік іс-шаралар ұйымдастырылып, жүргізушілер мен жаяу жүргіншілерге түсіндіру жұмыстары жүргізіледі. Сонымен қатар жол қозғалысы ережелерін бұзудың салдары жөнінде ақпараттық акциялар өткізіліп, тұрғындардың құқықтық мәдениетін арттыруға ерекше көңіл бөлінуде. Мұндай жұмыстардың негізгі мақсаты – айыппұл салу емес, адам өмірін сақтау. Жолдағы қауіпсіздік әр адамның өзінен басталады. Көлік тізгініне отырған әрбір жүргізуші өзінің ғана емес, жанындағы жолаушылар мен жол қозғалысының басқа қатысушыларының өміріне жауапты екенін сезінуі тиіс. Ал жаяу жүргінші де жолдан өтер кезде асығыстық танытпай, сақтық шараларын сақтағаны жөн.
Жол – бәрімізге ортақ кеңістік. Ондағы тәртіп пен қауіпсіздік әр адамның жауапкершілігіне байланысты. Заң талаптарын мүлтіксіз орындау, өзара сыйластық таныту және жол мәдениетін қалыптастыру арқылы ғана жол-көлік оқиғаларының санын азайтып, адам өмірін сақтауға болады. Өйткені жолдағы жауапкершілік – ең алдымен адам өміріне деген құрмет.
Құралбек Сәбитұлы