Қазақ тарихында «тар жол, тайғақ кешумен» сипатталатын тақсыретті кезеңдердің аз болмағаны ақиқат. Тоталитаризмнің зұлым саясаты мен зұлмат әрекеті ешбір елді, ұлысты таңдаған жоқ. ХХ ғасырдың 30 жылдары саяси қуғын-сүргінге Өзбекстанда 10164, Қырғызстанда 30634, Қазақстанда 90867…