Еңбекшіқазақ ауданында орналасқан «Қыран» дәстүрлі саят орталығының ашық алаңында атақты қазақстандық бүркітші Байжүніс Кодековтің 105 жылдығына арналған «Сонар–2025» халықаралық турнирі өтті. Бұл шара қыран құстармен аң аулау өнері бойынша биылғы жылдың ең маңызды оқиғаларының бірі болды. Турнирге 11 облыс пен 2 қаладан келген 100-ден астам қыраншылар – жасөспірімдерден бастап тәжірибелі әулеттік саятшыларға дейін – қатысты. Сонымен қатар Моңғолия, Қытай, Қырғызстан және Өзбекстаннан келген саятшылар да өз шеберліктерін сынады.
Турнирдің ашылуында Еңбекшіқазақ ауданы әкімінің орынбасары Ерболат Сарабеков ғасырлар бойғы дәстүрді сақтаудың маңыздылығын атап өтті:
«Қыран құстармен аң аулау – қазақ халқының тарихында ерекше орын алатын көне өнер. Бүгін Еңбекшіқазақ ауданында Қазақстанның әр өңірінен және бірнеше елден келген үздік шеберлердің бас қосуы – зор қуаныш. Байжүніс Кодековтің рухы ұрпақтарды біріктіріп, жастарды бабалар мұрасын үйренуге ынталандырады. Ол – Алматы облысындағы «Жалайыр Шора атындағы бүркітшілер мектебінің» негізін қалаушылардың бірі. Оның есімі ұлттық спортты сақтау және насихаттаумен тікелей байланысты».
Алматы облысының дене шынықтыру және спорт басқармасы жанындағы спорттық инфрақұрылымды, бұқаралық және ұлттық спорт түрлерін дамыту бөлімінің басшысы Жасұлан Қалиақпар ұлттық саят өнеріне деген қызығушылықтың артып келе жатқанын айтты:
«Қыран құстармен аң аулау ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұра тізіміне енген. Бүгінде бұл көне өнер заманауи спорт түріне айналып, дала мәдениетінің сұлулығын және бүркітшілердің шеберлігін біріктіріп отыр. Мұндай турнирлер патриотизмді қалыптастырып, тарихқа құрметті күшейтеді және қазақтың ұлттық болмысын нығайтады».
Байжүніс Кодековтің немересі Бауыржан Кодеков те сөз сөйлеп, ұйымдастырушыларға ризашылығын білдірді:
«Біздің отбасымыз үшін атамыздың мұрасын құрметтеп, оны ұлықтау – үлкен мәртебе. Оның есімі түрлі елден келген шеберлерді біріктіріп, саятшылық өнерінің жас буынға жалғасуына себеп болып отыр».
«Құсбегілік» федерациясының вице-президенті Бағдат Мүптекеқызы «Қыран» этноорталығының ұлттық өнердің дамуына қосып жатқан үлесі туралы айтты:
«Орталықта оқу бағдарламалары іске асады, дәстүрді сақтауға бағытталған жобалар жүргізіледі, бүркіт пен тазыны баптау үйретіледі, халықаралық чемпионаттар ұйымдастырылады. Біздің мақсат – бай мұраны келер ұрпаққа аман жеткізу».
«Сонар» халықаралық біріншілігі ұзақ жылдық тарихқа ие. Біздің өңірде турнир 27-ші рет ұйымдастырылып отыр. Бағдарлама бірнеше кезеңнен тұрды: ұлттық киім мен жабдықты бағалау, «қолға қону», «қоңырауға шақыру», далбаймен жұмыс істеу, сондай-ақ бүркіт, балобан-сокол және қаршыға-тетеревятник құстарымен жасалатын финалдық аң аулау. «Сонар–2025» нәтижелері қыран саятшылығы қай өңірде қаншалықты дамығанын айқын көрсетті. Бұл бағытта біздің облыс жетекші өңірлердің бірі екенін турнир тағы бір мәрте дәлелдеді. Жергілікті саятшылар бірнеше жүлделі орынды иеленді.
«Бүркіт» номинациясы бойынша чемпион атағын Астана қаласынан келген Ерасыл Серікбекұлы жеңіп алды.
«Бүркіт – нағыз дос әрі серіктес. Қыранмен аң аулаудағы жетістік тек сенімге негізделеді. Әр құстың мінезі бөлек, сондықтан бұл өнер махаббатты, төзімділікті және құсты құрметтей білуді талап етеді», – дейді тәжірибелі саятшы Ерасыл Серікбекұлы, ол бұл жарыстарға 15 жылдан бері қатысып келеді.
«Қаршыға» номинациясында (ястреб) – Жамбыл облысынан Бабажан Берікболсын,
«Ителгі» номинациясында (сокол) – Қарағанды облысынан Танат Оспанқұлов үздік шықты.
Жеңімпаздар мен жүлдегерлер дипломдармен, медальдармен, кубоктармен және ақшалай сыйлықтармен марапатталды.