Конституциялық реформаның маңызды жаңалығы – Негізгі заңға өзгерістер енгізудің ерекше тәртібін белгілеу. Жаңартылған нормаға сәйкес, Конституцияны қайта қарау енді тек референдум арқылы жүзеге асырылады, ал Парламент бұл рәсімнен шығарылды.
Бұл қадам Конституцияның тұрақтылығын күшейтуге бағытталған. Негізгі заң күнделікті саяси процестерге тәуелді болмауы тиіс. Егер оны өзгерту мүмкіндігі қарапайым заңдармен бірдей деңгейде болса, онда оның құқықтық салмағы әлсірейді. Сондықтан өзгерістерді тек халықтың тікелей еркі арқылы қабылдау қағидаты бекітілді.
Референдум – қоғамның ең жоғары ерік білдіру нысаны. Конституцияға түзетулер енгізу мәселесі енді тек саяси шешім емес, бүкіл халықтың таңдауы ретінде қарастырылады. Бұл қабылданатын өзгерістердің легитимділігін арттырады және олардың ұзақ мерзімділігін қамтамасыз етеді. Парламенттің рәсімнен шығарылуы оның рөлін төмендету емес, керісінше Конституцияны ағымдағы саяси талқылаулардан қорғау болып табылады. Негізгі заң саяси көпшілік ауысқан сайын өзгеретін құжат емес, қоғамның тұрақты құқықтық іргетасы ретінде сақталады.
Азаматтар үшін бұл мемлекеттің негізгі қағидаттарын анықтауға тікелей қатысу мүмкіндігі. Мемлекет үшін – құқықтық жүйенің болжамдылығы мен беріктігі. Осылайша Конституцияны өзгерту тек референдум арқылы жүзеге асырылуы оның жоғары құқықтық мәртебесін бекітіп, ел дамуының тұрақты бағытын қамтамасыз ететін маңызды конституциялық тетікке айналады.
Жанар Ұзақбайқызы,
Алатау қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі
