Күзгі-қысқы кезең дәстүрлі түрде жедел респираторлық вирустық инфекциялар мен тұмаудың көбеюімен қатар жүреді. Олардың жаппай таралуын болдырмау үшін Қазақстанда санитариялық-эпидемияға қарсы және профилактикалық іс-шаралар кешені қабылданды. Алматы облысы 2026-2027 жылдардағы эпидемиялық маусымға қалай дайындалып жатқаны, азаматтардың қандай санаттары тегін вакцина алатыны және мектептер мен медициналық мекемелерде қандай қорғау ережелері енгізілетіні туралы Алматы облысының бас мемлекеттік санитариялық дәрігері Марат Әділжанұлы Исмаилов сұхбатында айтып берді.
– Марат Әділжанұлы, биыл халықты респираторлық инфекциялардан қорғау жөніндегі науқан қандай ресми шешімдермен реттеледі?
– 2026-2027 жылдардағы эпидемиялық маусымда тұмау, жіті респираторлық вирустық инфекциялар (ЖРВИ) және COVID-19 коронавирустық инфекциясы бойынша санитариялық-эпидемияға қарсы, санитариялық-профилактикалық іс-шараларды жүргізу туралы» ҚР Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің 2026 жылғы 28 тамыздағы № 11-ПГСВ қаулысы Қазақстан Республикасының бүкіл денсаулық сақтау жүйесі үшін базалық құжат саналады.
Осы құжат негізінде облыста егжей-тегжейлі дайындық жоспары бекітілді. 15 қыркүйектен бастап өңірімізде тұмауға қарсы иммундау науқаны ресми түрде басталды, ал 1 қазаннан бастап ЖРВИ, тұмау және covid-19 ауруларының жасына және қауіп тобына қарай күнделікті мониторингі енгізілді.
– Кім бірінші кезекте мемлекет есебінен тұмауға қарсы профилактикалық егуге жатады?
– Заңнамада медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі (ТМККК) шеңберінде вакцинация алатын адамдардың тізбесі нақты айқындалған. Бұл тізімге аурудың ауыр ағымы мен асқынулардың даму қаупі жоғары азаматтар кіреді:
- Жас балалар (6 айдан бастап) және мектеп оқушылары;
- Жүкті әйелдер (жүктіліктің кез келген кезеңінде);
- Қарт адамдар және жүрек-қан тамырлары, тыныс алу және эндокриндік жүйелердің созылмалы аурулары бар азаматтар;
- Арнайы әлеуметтік қызметтер ұйымдары мен жабық үлгідегі мекемелердің қамқорлығы мен персоналы;
- Көмек көрсетудің алдыңғы қатарында тұрған медицина қызметкерлері.
Екпелер дәрігердің медициналық тексеруінен кейін және пациенттің немесе оның заңды өкілдерінің жазбаша хабардар етілген келісімімен емханалардың егу кабинеттерінде қатаң түрде жүргізіледі.
– Жоғары тәуекел тобына кірмеген азаматтардың басқа санаттарын вакцинациялау мүмкін бе?
– Иә, тұмауға қарсы вакцинация өз қаражаты немесе жұмыс берушінің қаражаты есебінен мүмкін. Мысалы, кәсіпорындардың жұмыс істейтін қызметкерлері үшін емханалардан көшпелі егу бригадалары ұйымдастырылады, ақылы вакцинация кабинеттері бар.
Өз тарапымыздан, Алматы облысының кәсіпорындары мен шаруашылық жүргізуші субъектілерінің басшыларын өз ұжымдарының денсаулығына уақтылы қамқорлық жасауға және қызметкерлерді өз қаражаты есебінен вакцинациялауды ұйымдастыруға шақырамыз.
– Өңірдің медициналық ұйымдары үшін қандай ерекше талаптар енгізіледі?
– Эпидемиологиялық кезеңде медициналық көмек көрсету ауруханаішілік инфекция қаупін жоюды талап етеді. Осыған байланысты келесі негізгі шаралар қабылданды:
1.Ерекше режим: 1 қазаннан бастап барлық денсаулық сақтау ұйымдарында медициналық персонал үшін міндетті түрде қорғаныс маскаларын кию енгізіледі.
2.«Сүзгілердің» жұмыс істеуі: емханалардың кіреберістерінде ЖРВИ және тұмау белгілері бар науқастарды қабылдау үшін жеке кіреберісі және көрсеткіштері бар оқшауланған қабылдау-сұрыптау аймақтары («сүзгілер») ұйымдастырылады.
3.Жүкті әйелдер мен 1 жасқа дейінгі балалар үшін ЖРВИ, тұмау және COVID-19 көріністерімен міндетті күнделікті Патронажды қамтамасыз ете отырып, үйде қоңырауларға бірінші кезекте қызмет көрсету ұйымдастырылды.
4.Мобильді бригадалар: 5000 және одан да көп тіркелген халыққа 1 бригада есебінен үйде науқастарға қызмет көрсету үшін мобильді бригадалар, ал ауылдық амбулаторияларда бір объектіге кемінде 1 бригада құрылды.
5.Кереуеттер мен стационарлар резерві: қосымша инфекциялық кереуеттерді орналастыру жоспарлары дайындалды. Инфекциялық Қордың жұмыспен қамтылуының 85% жеткен кезде медициналық ұйымдар резервтік төсектерді дереу қолданысқа енгізеді.
– Білім беру мекемелерінде балаларды қорғау үшін қандай ережелер қолданылады?
– Балабақшаларда, мектептер мен колледждерде күнделікті профилактикалық мынандай рәсімдер кешені ұйымдастырылды:
- «Таңертеңгі сүзгі»: кірген кезде балалар мен қызметкерлерді күнделікті визуалды тексеру. ЖРВИ белгілері бар адамдар (қызба, жөтел, мұрыннан су ағу) сабақтан шеттетіледі және ата-аналары келгенге немесе медицина қызметкері шақырылғанға дейін оқшауланады.
- Антисептикалық өңдеу: әр қабатта, әр сыныпта және аудиторияда қол жетімді жерлерде тері антисептиктері бар санитайзерлерді орнату.
- Температуралық режимді сақтау: үнемі желдету, дезинфекциялау құралдарымен дымқыл тазалау және жылыту жүйелерінің жұмысын бақылау.
Сыныптарда карантиндік шектеулерді енгізу шегі: - Сыныптағы науқастардың 20% — дан 30% — на дейін: 7 күнтізбелік күн мерзімге кабинеттік оқыту жүйесін жою енгізіледі (оқушылар бір кабинетте мектеп бойынша орын ауыстырусыз айналысады), байланысқан балаларға медициналық бақылау белгіленеді.
- Сыныптағы науқастардың 30% және одан да көпі: осы сыныптың (немесе топтың) оқушылары қашықтықтан оқыту форматына ауыстырылады, ал мектепке дейінгі ұйымдарда нақты топтағы оқу-тәрбие процесі инкубациялық кезең мерзіміне уақытша тоқтатылады.
– Марат Әділжанұлы, облыс тұрғындары үшін санитариялық қызметтің ең басты кеңесі қандай?
– Вирустық аурудың алғашқы белгілері пайда болған кездегі ең маңызды ереже-жауапкершілікті көрсету және үйде болу. Өзін-өзі емдемеңіз және әріптестеріңізге, сыныптастарыңызға және көліктегі жолаушыларыңызға қауіп төндірмеңіз.
ЖРВИ ЖӘНЕ ТҰМАУ БЕЛГІЛЕРІ ПАЙДА БОЛҒАН КЕЗДЕГІ ӘРЕКЕТ АЛГОРИТМІ:
- Үйде болыңыз және отбасы мүшелерімен байланысты шектеңіз.
- Үйге учаскелік дәрігерді немесе жедел жәрдем бригадасын шақырыңыз.
- Бөлмені желдетіп, ішу режимін сақтаңыз.
- Дәрі-дәрмектерді дәрігердің нұсқауы бойынша қатаң түрде қабылдаңыз.
- Жеке ыдыс-аяқ пен жеке күтім құралдарын қолданыңыз.
Қарапайым жеке гигиена ережелерін сақтау, уақтылы вакцинациялау және денсаулыққа жауапкершілікпен қарау эпидемиялық маусымнан қауіпсіз және асқынусыз өтуге мүмкіндік береді.
– Әңгімеңізге рахмет!
Сұхбаттасқан – ӨЗ ТІЛШІМІЗ