Конституциялық реформаның маңызды жаңалықтарының бірі – үкіметтік емес ұйымдардың (ҮЕҰ) шетелдік қаржыландыруды ашық көрсету міндетін Негізгі заң деңгейінде бекіту. Бұл талап үшінші сектор қызметінің айқындығын арттырып, қоғам мен азаматтар үшін сенімді ақпараттық орта қалыптастыруға бағытталған.
Жаңа нормаға сәйкес, шетелдік көздерден алынатын қаражат пен активтердің қозғалысы туралы ақпарат ашық түрде жариялануы тиіс. Осы арқылы қаржылық ашықтықтың бірыңғай конституциялық стандарты енгізіледі. Яғни қоғамдық ұйымдардың қызметі тек құқықтық емес, сонымен бірге қаржылық тұрғыдан да түсінікті әрі тексерілетін болады.
Бұл талаптың негізгі мақсаты – ішкі қоғамдық-саяси процестерге жасырын сыртқы ықпалдың алдын алу. Қоғамдық пікір қалыптастыруға қатысатын ұйымдардың қаржыландыру көздері айқын болған жағдайда, азаматтар олардың қызметін объективті бағалай алады. Нәтижесінде қоғамдық сенім артады.
Сонымен қатар норма халықаралық ынтымақтастықтың заңды түрлерін шектемейді. ҮЕҰ шетелдік серіктестермен жұмысын жалғастыра алады, алайда ол ашықтық қағидатына негізделеді. Яғни мәселе тыйым салуда емес, жариялылықта.
Мемлекет үшін бұл – ақпараттық қауіпсіздік пен құқықтық айқындықты қамтамасыз ету тетігі. Қоғам үшін – шынайы деректерге сүйеніп пікір қалыптастыру мүмкіндігі. Ал ҮЕҰ үшін – сенімділік деңгейін арттыру құралы.
Осылайша шетелдік қаржыландыруды жария ету жөніндегі конституциялық талап азаматтық қоғам мен мемлекеттің өзара сеніміне негізделген ашық әрі жауапты қоғамдық кеңістік қалыптастыруға бағытталған.
Светлана Урикбаевна,
Алатау қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі
