Бала – әрбір отбасының бақыты, елдің болашағы. Сондықтан оның өмірі мен денсаулығын, құқығы мен қауіпсіздігін қорғау – қоғамның басты міндеттерінің бірі. Өкінішке қарай, бүгінгі таңда балаға қатысты зорлық-зомбылық мәселесі өзекті болып отыр. Мұндай әрекеттер баланың денсаулығына ғана емес, оның психологиялық дамуына, болашақ өміріне де ауыр зардап әкеледі.
Балаға қатысты зорлық-зомбылықтың бірнеше түрі бар. Олар – физикалық, психологиялық, жыныстық және немқұрайдылық таныту. Физикалық зорлық-зомбылық кезінде балаға күш қолданылады, денесіне зақым келтіріледі. Психологиялық зорлық-зомбылық қорқыту, кемсіту, балаға үнемі қысым көрсету арқылы көрінеді. Ал жыныстық зорлық-зомбылық – баланың құқықтары мен қауіпсіздігіне қарсы жасалатын ең ауыр қылмыстардың бірі. Сондай-ақ ата-ананың немесе қамқоршының баланың негізгі қажеттіліктерін қамтамасыз етпеуі де зорлық-зомбылықтың бір түрі болып саналады.
Зорлық-зомбылықтың салдары өте ауыр. Мұндай жағдайға тап болған балалардың бойында қорқыныш, күйзеліс, өзіне деген сенімсіздік қалыптасады. Олар қоғаммен қарым-қатынас жасауда қиындықтарға тап болып, оқу үлгерімі төмендеуі мүмкін. Кейбір балалар өмір бойы психологиялық жарақатпен өмір сүреді.
Балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету – ата-ананың, мұғалімдердің, құқық қорғау органдарының және бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігі. Ересектер баланың мінез-құлқындағы өзгерістерге назар аударып, оның пікірін тыңдап, қауіп төнген жағдайда дер кезінде көмек көрсетуі қажет. Балалар да өз құқықтарын біліп, өзіне немесе өзгеге қатысты зорлық-зомбылықтың кез келген түрі туралы сенімді ересек адамға немесе тиісті органдарға хабарлаудан қорықпауы керек.
Қазақстанда бала құқықтарын қорғауға бағытталған заңдар қабылданып, зорлық-зомбылықтың алдын алу бойынша түрлі шаралар жүзеге асырылуда. Дегенмен бұл мәселені тек мемлекеттік органдар ғана емес, әрбір азамат бейжай қарамай, ортақ күш-жігермен шешуі қажет.
Балаға көрсетілген мейірім, қамқорлық пен құрмет – оның жарқын болашағының кепілі. Әрбір бала қауіпсіз ортада өсіп, бақытты балалық шақты сезінуге лайық. Сондықтан балаға қатысты зорлық-зомбылыққа мүлде төзбеушілік танытып, оның алдын алу – баршамыздың азаматтық парызымыз.
Тоғжан ЖОЛДЫҒАЛИ