Бүгінде адамның күнделікті өмірі көшеде ғана емес, интернет кеңістігінде де жалғасады. Әлеуметтік желіге жазба жариялау, пікір қалдыру, бейнежазба тарату, біреудің суретін бөлісу – барлығы да белгілі бір жауапкершілікті талап етеді. Өйткені виртуалды кеңістік заңнан тыс аймақ емес.
Кейде әлеуметтік желідегі бір пікірдің немесе жазбаның салмағы ескерілмей жатады. Ашумен жазылған сөз, дәлелсіз таратылған ақпарат немесе өзгенің ар-намысына тиетін пікір адамның көңіліне ғана емес, құқықтық мәселеге де себеп болуы мүмкін.
Сондықтан ақпаратты бөліспес бұрын оның рас-өтірігін тексеру – қазіргі заманның маңызды мәдениетіне айналуы тиіс. «Біреуден естідім», «әлеуметтік желіден көрдім» деген сөз ақпараттың шынайылығына кепіл болмайды.
Әсіресе жастар арасында интернет мәдениетін қалыптастыру маңызды. Жеке мәліметтерді бөтен адамдарға бермеу, күмәнді сілтемелерге өтпеу, бейтаныс адамдарға ақша аудармау, өзгенің жеке өміріне қол сұқпау – қауіпсіздіктің қарапайым қағидалары.
Заң мен тәртіп ұғымы енді тек көшедегі немесе қоғамдық орындардағы тәртіппен шектелмейді. Ол адамның интернеттегі мәдениетін де қамтиды. Әрбір жарияланымның, пікірдің және әрекеттің артында нақты жауапкершілік бар екенін түсіну – құқықтық сананың жаңа деңгейі.
Цифрлық әлемде пернетақта арқылы жазылған сөз экранда ғана қалмайды. Сондықтан «желіде жасырынмын» деген түсініктен гөрі, «желіде де жауаптымын» деген ұстаным маңызды.
Заңды құрметтеу – тек құқық бұзбау емес. Ол өз сөзіңе, әрекетіңе және өзгелердің құқығына жауапкершілікпен қараудан басталады.
Мағауия ОҚАНҰЛЫ, зейнеткер
Нарынқол ауылы, Райымбек ауданы