Ғаламтор қазіргі қоғамның ажырамас бөлігіне айналды. Цифрлық технологиялыр әлемінде өсіп келе жатқан жас ұрпақ үшін күнделікті ақпарат ағымы олардың тоқтаусыз білім алу, даму және қарым-қатынас жасауына септігін тигізеді. Дегенмен, цифрландырудың өсуіне байланысты онлайн кеңістікте кездесетін қауіп-қатердің де арта түскенін ескергеніміз абзал. Әсіресе, жастарды жат ағымға жетелейтін діни ақпараттар азаймай тұр.
Жалпы ақпараттық қауіпсіздік деген не? Ол – ақпараттық кеңістіктегі азаматтың құқықтары, мүдделері және жеке бас мәліметтерінің қорғалуы. Қазақстан Республикасының 2012 жылғы «Ұлттық қауіпсіздік туралы» Заңына сәйкес, ақпараттық қауіпсіздік – «Қазақстан Республикасының ақпараттық кеңістігінің елдің тұрақты дамуы мен ақпараттық тәуелсіздігін қамтамасыз ететін нақты және ықтимал қауіптерден қорғау жағдайы».
Осы тұста жаһандық цифрлану мен дін саласы ұштасқанда, жаңа мәселе – діни ақпараттық қауіпсіздік мәселесі пайда болады. Мысалы, діни бірлестіктердің ғаламтордағы жұмыстарының ең жиі таралған тәсілдері – діни білімі төмен адамдарға теріс ағымдарды заңсыз түрде насихаттау. Бұл олардың дүниетанымына, сенімдеріне, қағидаларына, дәстүрлі діни құндылықтарына теріс әсер етеді, сонымен қатар ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіреді.
Интернетте діни мәтіндердің дәстүрлі ілімдерден ауытқыған, бұрмаланған түсіндірмелеріне кезігіп қалу оңай. Мұның астарында экстремистік мазмұн жатуы да ықтимал. Әлеуметтік желілерде орын алатын кибербуллингтің жиі себепшісі радикалды топтардың басқа діндерге немесе топтарға зорлық-зомбылық идеясын діни контекстте таратуы болып саналады. Оған қоса, зорлық-зомбылықты, өшпенділік пен діни негізде кемсітуді насихаттайтын материалдар да желіде қолжетімсіз емес. Қазір өзекті мәселе болып отырған алаяқтар да дінді және діни ақпараттарды өз пайдасына асырып, бопсалау үшін пайдалана алады. Мысалы, діни рәміздер мен терминологияны құрбанның сеніміне кіру үшін пайдалану – алаяқтар арасындағы танымал практика.
Соның салдарынан жастардың психологиясы бұзылады. Желідегі жалған ақпараттар олардың бойында теріс дүниетаным мен мінез-құлықты қалыптастырады. Олар радикалдануға ұшырап немесе рухани дағдарысқа түсулері мүмкін.
Ақпараттық қауіпсіздікті арттыру әрекеті кешенді жұмысты талап етеді. Ол мақсатта көптеген әлеуметтік топтар: ата-аналар, білім беруші орта, мемлекеттік органдар бірлесе жұмыс атқаруы керек. Себебі, жастарға қауіпсіз онлайн ортаны құру, оларды нақты ақпаратпен қамтамасыз ету және лайықты білім беру – ортақ міндет.
Алина Азаматқызы,
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті дінтану мамандығының 2- курс студенті
