Конституциялық реформаның маңызды қадамдарының бірі – бір реттік президенттік мерзім жағдайында кезектен тыс сайлау өткізу мүмкіндігін алып тастау. Бұл норма сайлау циклін саяси құрал ретінде пайдалану тәжірибесіне жол бермеуге бағытталған.
Бұрын кезектен тыс сайлау тағайындау арқылы электоралдық кезеңнің уақытын өзгерту мүмкіндігі болатын. Мұндай тәсіл саяси процестің тұрақтылығына әсер етіп, сайлау күнтізбесінің болжамдылығын төмендетуі мүмкін еді. Енді Конституция бұл мүмкіндікті нақты шектейді.
Жаңартылған қағида президенттік өкілеттіктің нақты белгіленген мерзімін қамтамасыз етеді. Сайлау белгілі бір уақыт аралығында тұрақты түрде өтеді, ал оның мерзімі ағымдағы саяси жағдайға байланысты өзгермейді. Осы арқылы мемлекеттік басқарудың жүйелілігі сақталады.
Бұл өзгеріс саяси бәсекелестіктің әділдігін арттырады. Барлық қатысушылар бірдей уақыттық шарттарда әрекет етеді, ал сайлау науқаны алдын ала белгілі кесте бойынша өтеді. Қоғам үшін бұл – саяси процестердің ашықтығы мен түсініктілігі.
Мемлекет үшін норма басқарудың тұрақтылығын күшейтеді. Сайлау механизмі саяси маневр құралы емес, биліктің заңды түрде жаңару рәсімі ретінде бекітіледі.
Осылайша кезектен тыс президенттік сайлаудан бас тарту саяси жүйенің болжамдылығын арттырып, демократиялық институттардың тұрақты жұмыс істеуіне негіз қалайды.
Айдар Нұрахметұлы,
Алатау қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі
