Соңғы жылдары қоғамда жиі айтылатын мәселелердің бірі – сталкеринг. Бұл – бір адамның екінші адамды үнемі аңдуы, мазалауы, қорқытуы немесе оның жеке өміріне рұқсатсыз араласуы. Сталкеринг тек көшеде аңдумен шектелмейді. Қазіргі таңда ол әлеуметтік желілер, мессенджерлер, телефон қоңыраулары және басқа да цифрлық платформалар арқылы да жүзеге асады. Мұндай әрекеттер адамның психологиялық жай-күйіне кері әсер етіп, өзін қауіпсіз сезінуіне кедергі келтіреді.
Сталкерингтің белгілері әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, біреудің қайта-қайта хабарласуы, рұқсатсыз үйінің немесе жұмыс орнының маңында жүруі, әлеуметтік желідегі әрбір әрекетін бақылауы, жалған аккаунттар арқылы мазалауы немесе қорқыту сипатындағы хабарламалар жіберуі – осының бәрі сталкерингтің көріністеріне жатады. Көп жағдайда жәбірленуші мұндай әрекеттерді бастапқыда елемей, уақыт өте келе оның тұрақты қысымға айналғанын байқайды.
Мамандардың айтуынша, сталкерингтің салдары өте ауыр болуы мүмкін. Үнемі бақылауда жүрген адамда үрей, мазасыздық, ұйқысыздық, күйзеліс пайда болып, күнделікті өміріне әсер етеді. Кейбір адамдар қоғамдық орындарға шығудан немесе әлеуметтік желілерді пайдаланудан қорқып, қалыпты өмір салтынан алыстайды. Сондықтан мұндай жағдайды жеңіл мәселе деп қарауға болмайды.
Сталкерингтің алдын алу үшін жеке қауіпсіздік ережелерін сақтау маңызды. Әлеуметтік желілерде жеке ақпаратты шектен тыс жарияламау, мекенжай мен күнделікті жүретін бағыттарды көрсетпеу, күмәнді адамдарды бұғаттау және жеке деректерді бөтен адамдарға бермеу қажет. Егер аңду немесе мазалау әрекеттері тоқтамаса, барлық дәлелдерді сақтап, құқық қорғау органдарына жүгінген дұрыс.
Қауіпсіз қоғам құру – әр азаматтың ортақ міндеті. Сталкерингке көз жұма қарамай, мұндай әрекеттердің заңға қайшы екенін түсіну маңызды. Өз құқығын қорғап, өзгелердің жеке өміріне құрметпен қарау арқылы ғана қоғамда қауіпсіздік пен өзара сенім мәдениетін қалыптастыруға болады.
Тоғжан ЖОЛДЫҒАЛИ