Кеген аудандық тарихи-өлкетану музейінде бір ғасырдан астам тарихты бойына сақтаған құнды жәдігер бар. Ол – Ұзақ батырдың шоқпары. Қарапайым ағаштан жасалған бұл қару – тұтас бір халықтың тағдыры мен қасіретін арқалаған үнсіз шежіре іспетті.
Ұзақ Саурықұлы – 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының бірі. Ол Жәмеңке Мәмбетұлымен бірге Қарқара өңірінде елдің ержүрек азаматтарын жинап, Ресей патшалығының озбыр саясатына қарсы күреске шықты. Сол тарихи орын бүгінде Ереуілтөбе деп аталып, ерлік пен бірліктің символына айналған.
Ұзақ батырдың шоқпары – тек өткеннің белгісі ғана емес, бүгінгі тәуелсіздіктің қадірін ұғындыратын қасиетті жәдігер. Сол арқылы біз ата-бабаларымыздың ерлігі мен рухын сезінеміз.
Қазақ халқы қару-жарақты ерекше қастерлеген. Қару асыну әркімге бұйырмаған, оны тек ел қорғауға лайық азаматтар ғана ұстаған. Ертеде қару алдында ант беріп, оны киелі деп таныған.
Шоқпар – қазақ жауынгерінің соғу қаруының бір түрі. Оның бірнеше үлгісі болған. Басы мен сабы темірден жасалып немесе сырты металмен қапталған түрі «күрзі», ал басы қырлы, бірнеше тілімді болып келетін жеңіл шоқпар «бұздыған» деп аталған. Сонымен қатар басы сабына қайыс не шынжыр арқылы бекітілетін «босмойын» шоқпарлар да кең қолданылған. Мұндай шоқпардың басының диаметрі шамамен 4,5-5 см болып, сабы ат үстінде шайқасуға ыңғайлы етіп жасалған.
Жасалуы қарапайым ағаш шоқпарлар тек соғыста ғана емес, күнделікті тұрмыста да, әсіресе малшылар арасында кеңінен пайдаланылған.
Қазіргі таңда Ұзақ батырдың шоқпары музейдің көтеріліс басшыларына арналған экспозициясында сақтаулы. Бұл жәдігер – халқымыздың ерлік тарихын айшықтайтын, ұрпақ санасына отансүйгіштік рух дарытатын баға жетпес мұра.
Аяулым Ақымжан,
Кеген аудандық тарихи-өлкетану музейінің экскурсия жетекшісі
