Облыстың дамыған ауыл шаруашылығы аймағы болып табылатын Райымбек ауданында соңғы жылдары прокуратура органдарының жүйелі және нәтижелі қызметі арқылы көптеген құқықтық мәселе шешілді. Ауданның аграрлық мамандануына байланысты жер дауы мәселесі ерекше өзектілік танытып келген болатын. 2022-2024 жылдар аралығында прокурорлық қадағалау енгізу арқылы мемлекет меншігіне 40 мыңнан астам гектар жер қайтарылды. Аталған жер телімдерінің кадастрлық құны 200 миллион теңгеден асып түсті. Қайтарылған жерлер аудан тұрғындарына ашық конкурс негізінде таратылды. Нәтижесінде аудандағы жер дауы 90 пайызға қысқарды.
2022-2023 жылдары өткізілген 3 конкурстың ішінде екеуі 6 лот қатысушылардың аздығынан ойнатылмады. Бұл парадоксалды көрінетін құбылыс, шын мәнінде, аудандағы жер тапшылығының толық жойылғанын көрсетеді. Жер мәселесі бойынша әлеуметтік шиеленіс мүлдем жоқ деңгейге дейін төмендеді. Алайда инфрақұрылым мәселелері де назардан тыс қалған жоқ. «Алматы – Кеген» республикалық автожол сапасының нашарлауы аудан тұрғындары арасында наразылық тудырып, екі жол жабу жағдайы орын алған болатын. Прокуратура органдары жағдайға дереу ден қойып, күштік әдістердің орнына заңды ықпал ету жолын таңдады. 8 заң түсіндіру іс-шарасы мен 3 қадағалау актісін енгізу нәтижесінде мәселе шешілді. 3 лауазымды тұлға тәртіптік жауапкершілікке, «ҚазАвтоЖол» АҚ басшысы әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Маңызды нәтиже ретінде республикалық маңызы бар жолды жөндеуге қаражат бөлінді.
Алматы облысы прокуратурасының бастамасымен іске асырылған «Бақытты және қауіпсіз балалық шақ» жобасы аудан үшін маңызды әлеуметтік нәтижелер берді. Мобильді топтардың жұмысы арқылы 92 табысы төмен отбасына мемлекеттік көмек тағайындалды. 4 жетім балаға мемлекеттен тұрғын үй берілді. 152 әлеуметтік осал топқа жататын отбасы тұрғын үйге кезекке қойылды. ҚР Қылмыстық кодексінің 122-бабы бойынша 1 қылмыстық іс қозғалып, 30-дан астам жағдайы төмен отбасыға материалдық көмек көрсетілді.
Еңбек құқықтарын қорғау бағытындағы жұмыс ерекше маңызды. Райымбек ауданының орталық ауруханасында жұмысшы құқықтары бұзылған жағдайлар анықталды. Міндетті зейнетақы жарналары мен медициналық сақтандыру бойынша 3 миллион теңгеден астам сома төленбегені белгілі болды. Аудандық кірістер басқармасына енгізілген қадағалау актісінің нәтижесінде кінәлі тұлғалар әкімшілік жауапкершілікке тартылып, аурухананың 466 қызметкерінің құқықтары толық қалпына келтірілді. Зейнетақы жарналары мен медициналық сақтандыру бойынша барлық берешек толық өтелді. Сонымен қатар, прокурорлық қадағалау актісі бойынша 366 адамның конституциялық құқықтары қорғалып, 2 250 000 теңге сомасындағы еңбекақы төленді. Кінәлі тұлғалар әкімшілік жауапкершілікке тартылды.
Қазіргі уақытта аудан прокуратурасы аурухана қызметіне терең талдау жүргізуде. 40 миллион теңгеден астам зиянның өтелуі күтіліп отыр.
Балалар құқықтарын қорғау бағытында да маңызды жұмыстар атқарылды. Мектептердегі сабақ кестесі санитарлық норма талаптарына сәйкес келмеген жағдайлар бойынша 2321 кәмелетке толмаған баланың құқығы қорғалды.
Кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау бағытында да айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізілді. 38 кәсіпкердің заңсыз салық бұйрықтары реттеліп, құқықтары қалпына келді.
Заманауи технологиялар да назардан тыс қалмады. QR-код арқылы прокуратураның мобильді тобына 11 сигнал түсіп, барлығына түсіндірме сипатындағы жауаптар берілді. Бұл прокуратураның заман талабына сай жұмыс істеп, азаматтармен байланыс орнату үшін барлық қолжетімді құралдарды пайдалануға дайын екенін көрсетеді.
Мемлекеттік сатып алу шарттары бойынша 7 кәсіпкерге 96 581 516 теңге сомасындағы ақша төленбеген жағдай тіркелді. Кәсіпкерлер үшін мұндай кідіріс банкроттықты, олардың қызметкерлері үшін жұмыс орындарының жоғалуын, төлем қабілетсіздігін білдіреді. Прокуратураның қадағалау актісі енгізіліп, кәсіпкерлердің құқықтары қорғалды.
Мемлекеттік сатып алу саласындағы заңбұзушылықтар прокуратураның ерекше назарында болды. Осы салада жіберілген заңбұзушылықтар бюджетке тікелей зиян келтіріп қана қоймай, адал бәсекелестік қағидаттарын бұзады, сыбайлас жемқорлыққа жағдай жасайды. «Мемлекеттік сатып алу» туралы Заң талаптарын бұзғаны үшін 5 селолық округ әкімі, 2 бөлім басшысы және бас маман тәртіптік жауапкершілікке тартылды. Сонымен қоса 16 миллион теңгеден астам сомаға заңсыз берілген гранттар анықталды. Гранттар, бұл – шынымен мұқтаж және бөлінген қаражатты тиімді пайдалана алатындарға жетуі тиіс мемлекеттік қолдау. Сот тиісті шешімдер шығарып, заңсыз берілген гранттарды өтеу кестесі жасалды.
Ұлттық жобалардың бірі бойынша прокуратураның наразылығы негізінде 96 миллион теңгелік конкурс жойылды. Аудан ауқымында мұндай сомалар үлкен болып табылады, олардың тиімсіз немесе заңсыз пайдаланылуы тұрғындарды маңызды әлеуметтік нысандардан немесе инфрақұрылымдық жобалардан айыруы мүмкін еді.
Бүгінде Райымбек ауданы қайта өрлеу кезеңін бастан кешіруде. Жер дауы іс жүзінде жойылды. Азаматтардың құқықтары тиімді және уақытылы қорғалады. Мемлекеттік бюджет заңсыз жұмсалған немесе меншіктелген қаражаттарды қайтару есебінен толықтырылады. Аудан прокуратурасы алыс өңірлерде де заңдылық пен әділеттіліктің жоғары стандарттарына қол жеткізуге болатынын дәлелдеді.
Әлібек Мырзабеков,
Райымбек ауданының прокуроры,
әділет кеңесшісі
