Соңғы жылдары біздің қоғамда бұрын жабық тақырып саналатын, тек «ошақ қасында» айтылатын мәселелер ашық талқылана бастады. Соның ішінде ең өзектісі әрі жанға батылы — зорлық-зомбылық. Бұл — ұлтқа, жасқа немесе әлеуметтік мәртебеге қарай таңдау жасамайтын, қоғамның ішкі саулығына қауіп төндіретін үлкен дерт.
Бірақ «Зорлық-зомбылық деген не?» деген сұраққа келгенде, біз көбіне тек физикалық соққы мен күш көрсетуді ғана көреміз. Ал іс жүзінде оның көрінбейтін, бірақ рухты таптайтын өзге де түрлері жетерлік. Адам құқықтарын қорғаушылар мен психологтар оның физикалық, психологиялық (қорқыту, оқшаулау, газлайтинг), экономикалық (қаржылай тәуелді ету) және жыныстық сияқты негізгі формаларын бөліп көрсетеді. Бұлардың қай-қайсысы болсын адамның ар-намысы мен еркіндігін шектейді.
Журналистік зерттеулер көрсеткендей, құрбандардың көбі көмек сұрауға қорыққандықтан немесе ұялатындықтан үнсіз қалады. Қоғамдағы «үй ішінен кір шығарма», «ұят болады» немесе «өзі күнәлі шығар» деген стереотиптер зорлық көрсетушіге жазасыз қалуға мүмкіндік береді. Алайда мына нәрсені есте ұстаған жөн: зорлық-зомбылық ешқашан құрбанның қателігінен туындамайды. Қылмыс үшін әрқашан тек қылмыскер жауапты.
Бұл мәселені тек заңды қатаңдатумен ғана толық шешу мүмкін емес. Әрине, заңдық жауапкершілік — басты шектеуші фактор, бірақ түпкілікті өзгеріс қоғамдық санадан басталуы тиіс. Ол үшін бала кезден бастап өзгенің жеке шекарасын сыйлауды үйрету, көршінің үйіндегі айғай-шуға «бұл біреудің ішкі шаруасы» деп қарамай, селқостықтан арылу және дағдарыс орталықтарының жұмысын күшейту қажет.
Зорлық-зомбылық жоқ жерде ғана сау қоғам, ашық болашақ және бақытты ұрпақ қалыптасады. Үнсіздік — агрессорға берілген жасырын келісім. Сондықтан, қоғам болып бұл дертке төзбеушілік таныту — әрбіріміздің азаматтық борышымыз. Егер сіз немесе сіздің жақыныңыз зомбылыққа тап болса, үнсіз қалмай, 111 сенім телефонына немесе 102 қызметіне хабарласып, көмек сұраудан тартынбаңыз.