Қазақстан Республикасының Президенті 2029 жылға дейінгі «Digital Qazaqstan» ауқымды цифрландыру және жасанды интеллект технологияларын енгізудің жалпыұлттық стратегиясын бекіту туралы Жарлыққа қол қойды. Стратегия алдағы жылдарға арналған елдің технологиялық дамуының басты құжатына айналады және жаһандық цифрлық трансформация жағдайында мемлекетті, экономика мен қоғамды терең жаңғыртудың жаңа кезеңін айқындайды.
Стратегиялық құжат елдің технологиялық ұлт құру жолын белгілеп, нақты жоспар ұсынады және бұдан былай мемлекеттің осы саладағы стратегиялық бағыты мен негізгі жұмыс бағыттарын айқындайтын институционалдық құжаттардың бүкіл циклін қалыптастыруды аяқтайды.
«Digital Qazaqstan» — бұл Қазақстанның дамудың жаңа моделіне іргелі көшуі, мұнда деректер, жасанды интеллект және заманауи технологиялар мемлекеттік басқарудың негізіне айналады және елдің цифрлық экожүйесін жекелеген қызметтерді автоматтандырудан деректерге негізделген кешенді басқаруға көшіреді.
Бүгінгі таңда Қазақстан өңірде үкіметтердің жасанды интеллектке дайындық индексі бойынша бірінші орында тұр және электрондық үкіметтің даму деңгейі бойынша әлемдік лидерлер тобына кіреді. Соңғы жылдары ел цифрлық мемлекеттің берік іргетасын қалыптастырды, ал бүгінде өз дамуының жаңа парағын ашып, өршіл міндет қойып отыр — қазіргі әлемдік практикада ЖИ-ді өмірдің барлық салаларына басқалардан тезірек енгізетін мемлекеттер лидерге айналуда, сондықтан елімізде жаһандық өзгерістерге бейімделу ғана емес, оларды өз бетінше қалыптастыру да жүргізілуде.
Жаңа Стратегия бұл тәжірибені жүйелеуге және оны барлық негізгі салаларға ауқымдауға бағытталған. ЖИ-ді жаппай енгізу, өнеркәсіпті, жер қойнауын пайдалануды, логистика мен энергетиканы цифрландыру 2029 жылдың соңына қарай жылына орта есеппен 1,5 пайыздық тармақ деңгейінде ЖІӨ-ге қосымша үлес қосады, ал үш жылдық кезеңдегі салыстырмалы нарықтық инвестициялардың болжамды көлемі 10,5-тен 16,5 миллиард АҚШ долларына дейін жетеді деп күтілуде.
2029 жылға қарай Қазақстан цифрлық бәсекеге қабілеттіліктің халықаралық рейтингтеріндегі өз позициясын айтарлықтай нығайта отырып, әлемнің технологиялық тұрғыдан ең дамыған мемлекеттерінің қатарына кіруді жоспарлап отыр.
ҚР Премьер-Министрінің орынбасары — Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев Мемлекет басшысының үш жыл ішінде Қазақстанды толыққанды цифрлық елге айналдыру туралы стратегиялық міндет қойғанын атап өтті. Digital Qazaqstan Жалпыұлттық стратегиясының бекітілуі ел өмірінің барлық негізгі салаларын қамтитын ауқымды трансформацияның бастау нүктесіне айналады.
Әңгіме дамудың жаңа моделіне көшу туралы болып отыр, мұнда деректер, жасанды интеллект және заманауи технологиялар мемлекеттік басқарудың, экономика мен әлеуметтік саясаттың негізіне айналады. Біз жекелеген қызметтер мен процестерді цифрландырудан елдің тұтас цифрлық архитектурасын құруға көшіп жатырмыз.
Азаматтар үшін бұл неғұрлым ыңғайлы, проактивті және дербестендірілген мемлекетті білдіреді. Бизнес үшін — өнімділіктің артуы, шығындардың төмендеуі және дамудың жаңа мүмкіндіктері. Экономика үшін — жаңа салаларды қалыптастыру, инвестициялар тарту және Қазақстанның бәсекеге қабілеттілігін нығайту.
Бүгінде энергетика мен есептеу қуаттарынан бастап ұлттық тілдік модельдер мен азаматтар мен бизнеске арналған қолданбалы сервистерге дейін жасанды интеллекттің толық экожүйесін құрып жатқан елдер лидерге айналуда. Мұндай архитектура AI Economy Stack деп аталды және ол бес деңгейді қамтиды: энергетика мен инфрақұрылым, есептеу қуаттары, деректер мен үлкен тілдік модельдер, цифрлық платформалар және қолданбалы ЖИ-сервистері. Digital Qazaqstan Стратегиясында дәл осындай жүйені құру көзделген”.
Стратегия шеңберінде цифрлық трансформация үш негізгі бағытты қамтиды.
Бірінші бағыт — азаматтардың мүддесі үшін цифрландыру — шеңберіндегі барлық қайта құрулардың орталығында адам тұрады. Азаматтардың мүддесі үшін мемлекеттік сервистер әрбір қазақстандықтың, оның тұратын өңіріне қарамастан, жеке қажеттіліктеріне бейімделетін адамның үздіксіз өмірлік траекториясына көшу жоспарлануда. Әлеуметтік салада қосымша құжаттар жинау қажеттілігін жоққа шығаратын қолдаудың проактивті механизмдері енгізілуде, ал негізгі құралдар — әлеуметтік төлемдерден бастап денсаулық сақтаудағы предиктивті аналитикаға және дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуді басқаруға дейін — «Әлеуметтік әмиян» экожүйесінің айналасында шоғырландырылатын болады. Білім беруде балалардың ерте жастан бастап дамуының дербес ЖИ-маршруттары іске қосылады, бұл білім алушылардың әлеуетін ашуға көмектеседі және жаңа ұрпақта озық цифрлық дағдыларды қалыптастырады. ЖИ-кадрларын ауқымды даярлау академиялық ортаны да, өңірлік IT-мектептерді де қамтиды, ал халық арасында генеративті ЖИ-ді меңгеру деңгейі кемінде 20%-ды құрауы тиіс.
Екінші бағыт шеңберінде — бизнес пен жаңа экономиканың мүддесі үшін нақты секторда міндетті аспаптық есепке алу жүргізілетін басқарылатын цифрлық архитектура құрылады. Стратегия экономиканың барлық базалық салаларын: агроөнеркәсіптік кешенді, құрылысты, қаржы секторын, мұнай-газ саласын және шағын бизнесті терең цифрлық трансформациялауды көздейді. Жасанды интеллектті, цифрлық егіздерді және интеллектуалды платформаларды енгізу еңбек өнімділігін еселеп арттыруға, шығындарды азайтуға және отандық бизнестің жаһандық бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, болашақтың индустрияларын — робототехниканы, ұшқышсыз жүйелерді, цифрлық активтерді және ғарыш технологияларын жеделдетіп дамыту үшін жағдайлар жасалуда. Бұл контурдың флагмандық жобасы толыққанды «Деректерді өңдеу орталықтарының аңғары» ретінде жобаланатын егеменді «AI Hub» құру болмақ. Бұл хаб озық есептеу қуаттарын, ғылыми-зерттеу институттары мен жетекші технологиялық компанияларды біріктіретін макроөңірдің негізгі инфрақұрылымдық алаңына айналады. «AI Hub» базасында машиналық оқыту және үлкен деректерді талдау саласындағы серпінді шешімдерді әзірлеу мен тестілеуге арналған экожүйе өрістейді. Оның құрамына кіретін есептеу орталықтарының жобалық қуаты 1 ГВт-қа дейін жеткізіледі. Бұл міндеттерді іске асыру мемлекет пен бизнестің стратегиялық серіктестігі арқылы жүреді. Стратегия жеке инвестицияларды, халықаралық технологиялық компанияларды, даму институттарын және жетекші әлемдік сарапшыларды белсенді тартуды көздейді. Инфрақұрылым мен таланттардың мұндай синергиясы елге ірі халықаралық инвесторлар мен вендорларды тартуға бағытталған, сондай-ақ қазақстандық IT-қызметтердің экспортын кем дегенде екі есеге арттыруға және жаһандық нарыққа кем дегенде үш отандық «unicorn» компаниясын шығаруға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік аппараттың мүддесі үшін басқаруды терең реформалау және бөлшектелген ведомстволық шешімдерден толық бас тарту көзделген. Мемлекеттік аппарат жұмыстың сервистік моделіне көшеді, мұнда негізгі мемлекеттік қызметтер тек проактивті түрде және өтініш берушіге білінбей көрсетіледі. ЖИ-ді енгізу күнделікті әкімшілік процестерді автоматтандыруға және ведомстволардың бір-бірін қайталайтын функцияларын толық жоюға мүмкіндік береді. Мемлекеттік шешімдерді қабылдау және нормативтік-құқықтық актілерді модельдеу процестері үлкен деректерді қатаң талдауға (Data-driven) көшіріледі, бұл адами факторды барынша азайтады және басқарушылық қателіктерді болдырмайды. Бұдан бөлек, алгоритмдеу бюджет қаражатын жоспарлау мен бөлуге де қатысты болады: үздіксіз цифрлық бақылау жүйесі әрбір теңгенің ашықтығы мен мақсатты тиімділігін қамтамасыз етеді.
Сондай-ақ, Стратегияда жасанды интеллект белсенді дамып жатқан дәуірде киберқауіпсіздік және ұлттық ақпараттық кеңістікті қорғау мәселелеріне үлкен көңіл бөлінген. Құжат іркіліссіз цифрлық инфрақұрылым құруды, шифрлаудың озық стандарттарын енгізуді және критикалық маңызды объектілерді сыртқы қатерлерден қорғауды көздейді.
Бұған параллельді түрде қауіпсіз қалалық ортаны дамытуға елеулі көңіл бөлінген: ақылды қалалар стандарттары қала халқының кем дегенде 70%-ын қамтып, қоғамдық қауіпсіздікті проактивті модельге көшіреді. ЖИ және мінез-құлықтық бейнеаналитика есебінен оқиғаларға әрекет ету уақыты үштен бірге қысқарады, ал үздіксіз қорғаныс жүйелерімен бірлесіп азаматтарды онлайн-алаяқтықтан қорғаудың ұлттық экожүйесі өрістейді.
Осылайша, «Digital Qazaqstan» Стратегиясы — бұл Қазақстанның технологиялар, білім мен инновациялар пайдасына жасаған стратегиялық таңдауы. Ол республиканың басқарудың цифрлық кемелдігіне сенімді өтуін қамтамасыз етіп қана қоймай, ұзақ мерзімді экономикалық өсу, азаматтардың өмір сүру сапасын арттыру және жасанды интеллект дәуірінде Қазақстан Республикасының жаһандық бәсекеге қабілеттілігін нығайту үшін берік іргетас қалайтын болады.